અમદાવાદ: ગુજરાત સરકારે રાજ્યની પ્રાથમિક શાળાઓમાં શિક્ષણ પદ્ધતિમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર લાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે એક મહત્વપૂર્ણ પરિપત્ર જાહેર કર્યો છે. આ પરિપત્ર અનુસાર, હવે દર શનિવારે ધોરણ 1 થી 8 ના બાળકોને શાળામાં બેગ વગર આવવાનું રહેશે. આ દિવસને ‘બેગલેસ ડે’ તરીકે ઉજવવામાં આવશે, જ્યાં બાળકો મનોશારીરિક વિકાસ, રમત-ગમત, યોગ, ચિત્રકામ, સંગીત અને અન્ય સહ-અભ્યાસિક પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લઈ શકશે.
શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલા પરિપત્ર ક્રમાંક: કમાશિ/આરટીઈ/બીએસએમ/2024 મુજબ, આ નિર્ણય રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 અને નેશનલ કરિક્યુલમ ફ્રેમવર્ક ફોર સ્કૂલ એજ્યુકેશન (NCF-SE) 2023 ની ભલામણોને અનુરૂપ છે. NEP 2020 ની કલમ 4.9 અને NCF-SE 2023 ની કલમ 8.2 માં બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, જે આ નિર્ણયનો મુખ્ય આધાર છે. આ ઉપરાંત, કમિશ્નર ઓફ સ્કૂલ્સના પત્ર ક્રમાંક: 12/2025 તા. 19-06-2025 ની સરકારી મંજૂરી પણ આ પરિપત્રના અમલીકરણ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ બાળકો પરના શૈક્ષણિક ભારણને ઘટાડવાનો અને તેમને રમત-ગમત, કલા, સંગીત જેવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા સર્વાંગી વિકાસ માટે તકો પૂરી પાડવાનો છે. NCF-SE 2023 સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે શિક્ષણ માત્ર પુસ્તકિયા જ્ઞાન પૂરતું સીમિત ન રહેતા, બાળકોમાં સર્જનાત્મકતા, આલોચનાત્મક વિચારસરણી અને સમસ્યા હલ કરવાની ક્ષમતા વિકસાવવી જોઈએ. ‘બેગલેસ ડે’ આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
શનિવારના દિવસે શાળાઓમાં મનોરંજક અને પ્રાયોગિક શિક્ષણ પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવશે. આનાથી બાળકોમાં શારીરિક પ્રવૃત્તિ, માનસિક શાંતિ, સામાજિક કૌશલ્યો અને સહકારની ભાવના વિકસાવવામાં મદદ મળશે. આ ઉપરાંત, આ નિર્ણયથી બાળકો શાળામાં આવવા માટે વધુ ઉત્સાહિત બનશે અને શિક્ષણ પ્રક્રિયા વધુ આનંદદાયક બનશે તેવી અપેક્ષા છે.
ગુજરાત સરકારનો આ નિર્ણય રાજ્યમાં શિક્ષણની ગુણવત્તા સુધારવા અને બાળકોને ભવિષ્ય માટે સક્ષમ નાગરિકો બનાવવામાં મદદરૂપ થશે તેમ શિક્ષણવિદો માની રહ્યા છે. આ પહેલ અન્ય રાજ્યો માટે પણ પ્રેરણાદાયક બની શકે છે.
