નવી દિલ્હી: ચીન દ્વારા ભારતને જરૂરી મશીનરી અને સ્પેરપાર્ટ્સની સપ્લાય રોકી દેવાના કારણે ભારતમાં ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ગંભીર અસરો જોવા મળી રહી છે. આ ઘટનાક્રમ બાદ, ફોક્સકોન (Foxconn) જેવી મોટી કંપનીએ ભારતમાં કાર્યરત 300 થી વધુ ચીની એન્જિનિયરોને પાછા બોલાવી લીધા છે. આ પગલાંથી ભારતમાં આઈફોન ઉત્પાદન કરતી ફેક્ટરીઓમાં કામકાજ ધીમું પડી શકે છે, જેના કારણે ઉત્પાદન અને પુરવઠા શૃંખલા (supply chain) પર નકારાત્મક અસર થવાની શક્યતા છે.
ચીનની ડિલિવરી રોકવાથી સંભવિત અસરો:
ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે ચીન દ્વારા ભારતમાં નિકાસ થતી આવશ્યક મશીનરી અને તેના સ્પેરપાર્ટ્સ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હોવાનું મનાય છે. આના પરિણામે, ભારતીય ઉદ્યોગોને જરૂરી ઉપકરણો અને ઘટકોની અછતનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જે ઉત્પાદન પ્રક્રિયાને ધીમી પાડી શકે છે અથવા તેને રોકી પણ શકે છે. ખાસ કરીને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઓટોમોબાઇલ જેવા ક્ષેત્રોમાં આની સીધી અસર જોવા મળી રહી છે, જ્યાં ચીનમાંથી આયાત થતી ચીજવસ્તુઓ પર નિર્ભરતા ઘણી વધારે છે.
ફોક્સકોનના એન્જિનિયરોને પાછા બોલાવવાનો નિર્ણય:
આ સંકટની વચ્ચે, આઈફોનના મુખ્ય નિર્માતા ફોક્સકોને ભારતમાં તેની ફેક્ટરીઓમાં કામ કરતા 300 થી વધુ ચીની એન્જિનિયરોને પરત બોલાવી લીધા છે. આ એન્જિનિયરો આઈફોન ઉત્પાદનની જટિલ પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવતા હતા. તેમના પાછા ખેંચવાથી ભારતમાં આઈફોન ઉત્પાદનની ગતિ ધીમી પડી શકે છે, કારણ કે સ્થાનિક સ્તરે આવા ઉચ્ચ કુશળ ટેકનિકલ કર્મચારીઓની અછત વર્તાઈ શકે છે. આનાથી ભારતમાં ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ પહેલ હેઠળ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનને વેગ આપવાના પ્રયાસોને પણ અસર થઈ શકે છે.
આગળ શું?
ચીન દ્વારા આયાત પર પ્રતિબંધ અને ફોક્સકોન દ્વારા એન્જિનિયરોને પાછા બોલાવવાના કારણે ભારતના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રે ચિંતા વધી છે. સરકાર અને ઉદ્યોગ જગત આ પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા માટે વૈકલ્પિક સપ્લાય ચેઇન અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. જોકે, આ તાત્કાલિક પડકારનો સામનો કરવા માટે સમય અને સંસાધનોની જરૂર પડશે.
