તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર પ્રિયા પુરોહિતની એક પોસ્ટ વાયરલ થઈ છે, જેમાં ભારત વિશ્વભરમાં ₹31,540 કરોડથી વધુનું બીફ નિકાસ કરીને બીજો સૌથી મોટો બીફ નિકાસકાર બન્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ પોસ્ટમાં ગાયના માંસના નિકાસ અંગેની ગેરસમજ ઊભી થઈ છે, જે સ્પષ્ટતા માંગી રહી છે.
વાસ્તવિકતા એ છે કે ભારતમાં બીફનો નિકાસ મુખ્યત્વે પાણીની ભેંસના માંસ (કેરાબીફ)નો હોય છે. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ એગ્રીકલ્ચર (USDA)ના ડેટા મુજબ, 2013-15 દરમિયાન ભારતે 1.95 મિલિયન મેટ્રિક ટન કેરાબીફનો નિકાસ કર્યો હતો. ભારતના ઘણા રાજ્યોમાં ગાયનો વધ પ્રતિબંધિત હોવાથી, ગાયના માંસનો નિકાસ થતો નથી.
સરકારી રેકોર્ડ્સ પણ આ વાતની પુષ્ટિ કરે છે. એગ્રીકલ્ચરલ એન્ડ પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ એક્સપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (APEDA) દ્વારા આપવામાં આવેલા RTI જવાબો સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે ભારતમાંથી ગાયના માંસનો નિકાસ થતો નથી. માત્ર ભેંસ અને ઓક્સ (બળદ)નું માંસ જ નિકાસ કરવામાં આવે છે. આ હકીકત સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં દર્શાવવામાં આવેલી ગાયની ભડકાઉ ઈમેજરી સાથે વિરોધાભાસી છે, જે હિન્દુ ધર્મમાં ગાય માટેના સાંસ્કૃતિક સન્માનને ધ્યાનમાં રાખીને વિવાદાસ્પદ બની શકે છે. બિઝનેસલાઈનના આર્થિક ડેટા મુજબ, 2023-24 માટે પશુ ઉત્પાદનોનો કુલ નિકાસ ₹37,665.51 કરોડ રહ્યો હતો.
આ ગેરસમજ “બીફ” શબ્દના વૈશ્વિક ઉપયોગથી ઉદ્ભવી છે, જે વિવિધ બોવાઇન (ઢોર) માંસને આવરી લે છે. આ શબ્દનો ઉપયોગ ઘણીવાર રાજકીય ચર્ચામાં કરવામાં આવે છે. 2000ના દાયકાના અંત પછી ભારતની નિકાસ રણનીતિમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થયો હતો, જ્યારે દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા અને મધ્યપૂર્વથી માંસની માંગમાં વધારો થયો હતો અને ભારતે બ્રાઝિલને પણ પાછળ છોડી દીધું હતું, એમ ઇકોનોમિક રિસર્ચ સર્વિસનો અહેવાલ જણાવે છે.
આમ, ભારત બીફનો મોટો નિકાસકાર ચોક્કસ છે, પરંતુ તે મુખ્યત્વે ભેંસના માંસનો નિકાસ કરે છે, ગાયના માંસનો નહીં. આ બાબતે સાચી માહિતી હોવી અત્યંત જરૂરી છે, જેથી કોઈ ગેરસમજ કે ખોટી માહિતી ફેલાય નહીં.
