પર્યાવરણ વિરોધી કૌભાંડ: કોટડાની મંગલમ એસ્ટેટમાં પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકનું ઉત્પાદન, ૨૪ કલાક તાળું મારીને ચાલતી હતી ગુપ્ત ફેક્ટરી.

અમદાવાદ: પર્યાવરણ માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરતા અને કાયદા દ્વારા સખત રીતે પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકનું ગેરકાયદેસર ઉત્પાદન કરતી એક ચોંકાવનારી ફેક્ટરીનો અમદાવાદના શહેર કોટડા વિસ્તારમાં ભાંડો ફૂટ્યો છે. આ ફેક્ટરીના સંચાલકો સરકારી તંત્રની નજરથી બચવા માટે એક અસામાન્ય અને ગુપ્ત યુક્તિનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા.

‘ન્યૂઝ ઇનસાઇડ મીડિયા’ની ટીમે આપેલી માહિતી મુજબ, શહેર કોટડા વિસ્તારમાં આવેલી મંગલમ એસ્ટેટની અંદરના એક યુનિટમાં આ પ્લાસ્ટિક મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ ચાલી રહ્યું હતું.

ગુપ્તતાની ચરમસીમા: ટોઇલેટમાંથી પ્રવેશ

ફેક્ટરીના ગેરકાયદેસર કામકાજની ગુપ્તતા જાળવવા માટે સંચાલકોએ જે પદ્ધતિ અપનાવી, તે જાણીને સૌ કોઈ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા છે:

* ચોવીસ કલાક તાળું: આ ફેક્ટરીનો મુખ્ય દરવાજો ૨૪ કલાક બંધ રાખવામાં આવતો હતો, જેથી બહારથી જોનારને લાગે કે યુનિટ નિષ્ક્રિય છે અને કોઈ કામકાજ થતું નથી.

* છુપો રસ્તો: પરંતુ, અંદર કામ કરતા મજૂરો અને કર્મચારીઓની અવરજવર ચાલુ રાખવા માટે બાજુમાં આવેલા શૌચાલય (ટોઇલેટ) ની દીવાલમાં ગુપ્ત રીતે એક દરવાજો બનાવવામાં આવ્યો હતો. મજૂરો આ છુપા માર્ગનો ઉપયોગ કરીને છાનામાના ફેક્ટરીમાં પ્રવેશતા અને બહાર નીકળતા હતા.

કાયદાનું ખુલ્લેઆમ ઉલ્લંઘન: ૧૨૦ માઈક્રોનથી ઓછું પ્લાસ્ટિક

ભારત સરકારના ‘પ્લાસ્ટિક વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ (સુધારો) નિયમો, ૨૦૨૧’ મુજબ, ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૨ થી સમગ્ર દેશમાં ૧૨૦ માઈક્રોન કરતાં ઓછી જાડાઈની પ્લાસ્ટિકની કેરી બેગ્સનું ઉત્પાદન, વેચાણ કે સંગ્રહ કરવો એ ગંભીર ગુનો છે.

આટલી ગુપ્ત રીતે ચાલતી હોવાને કારણે, આ ફેક્ટરીમાં ગેરકાયદેસર રીતે સસ્તી, પાતળી અને પર્યાવરણ માટે સૌથી હાનિકારક ગણાતી પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક બેગ્સનું મોટા પાયે મેન્યુફેક્ચરિંગ થતું હોવાની ગંભીર આશંકા છે. આ પ્રકારનું પ્લાસ્ટિક જમીન અને ડ્રેનેજ સિસ્ટમને ચોકઅપ કરીને શહેરના સ્વાસ્થ્ય માટે મોટો ખતરો ઊભો કરે છે.

વિશ્લેષણાત્મક દ્રષ્ટિકોણ અને તંત્રની જવાબદારી

આ કૌભાંડ એ દર્શાવે છે કે પર્યાવરણીય કાયદાઓનો ભંગ કરનારા તત્વો પકડાઈ જવાથી બચવા માટે કેટલી હદ સુધીનું આયોજન કરે છે. ‘ગુપ્ત દરવાજા’નો ઉપયોગ સ્પષ્ટપણે સાબિત કરે છે કે આ ધંધો જાણીજોઈને ગેરકાયદેસર રીતે ચલાવવામાં આવી રહ્યો હતો.

શહેર કોટડા જેવા વિસ્તારમાં આટલા લાંબા સમયથી આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ ચાલતી હોવા છતાં અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC)ના સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ વિભાગ અને સ્થાનિક તંત્રના સર્વેલન્સ પર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. તંત્રની બેદરકારીને કારણે આવા તત્વો બેફામ બન્યા છે.

‘ન્યૂઝ ઇનસાઇડ મીડિયા’ દ્વારા આ માહિતી જાહેર થતાં, હવે AMC અને પોલીસ આ યુનિટ પર તાત્કાલિક દરોડો પાડીને ગેરકાયદેસર ઉત્પાદન અટકાવે, યુનિટને સીલ કરે અને કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરનારા માલિકો અને સંચાલકો સામે કડક કાયદેસરની કાર્યવાહી કરે તેવી પ્રબળ માંગણી ઊભી થઈ છે.