નવી દિલ્હી, ૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫: ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદ માટે આજે મતદાન શરૂ થઈ ગયું છે. સવારે ૧૦ વાગ્યાથી શરૂ થયેલું આ મતદાન સાંજે ૫ વાગ્યા સુધી ચાલશે. આ ચૂંટણી ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)-ના નેતૃત્વવાળા રાષ્ટ્રીય લોકશાહી અલાયન્સ (NDA) અને વિપક્ષી INDI અલાયન્સ વચ્ચેની આદર્શીય લડાઈ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. NDAના ઉમેદવાર, મહારાષ્ટ્રના ગવર્નર સી.પી. રાધાકૃષ્ણન, અને INDI અલાયન્સના ઉમેદવાર, ભૂતપૂર્વ સુપ્રીમ કોર્ટ જજ બી. સુદર્શન રેડ્ડી, વચ્ચે આ સ્પર્ધા ચાલુ છે.
ચૂંટણીનું કારણ અને સમયરેખા
આ ચૂંટણી વર્તમાન ઉપરાષ્ટ્રપતિ જગદીપ ધંખરના ૨૧ જુલાઈ, ૨૦૨૫ના રોજ આરોગ્ય કારણોસર આપેલા રાજીનામાને કારણે થઈ રહી છે. ભારતીય બંધારણની કલમ ૬૭ મુજબ, ઉપરાષ્ટ્રપતિની કાર્યકાળ પાંચ વર્ષનો હોય છે, પરંતુ જો પદ ખાલી થાય તો તાત્કાલિક નવી ચૂંટણી કરવાની જોગવાઈ છે. ચૂંટણી પંચે ૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ના રોજ આ ચૂંટણીનું કાર્યક્રમ જાહેર કર્યું હતું, જેમાં નામાંકનની છેલ્લી તારીખ ૨૧ ઓગસ્ટ અને મતદાનની તારીખ ૯ સપ્ટેમ્બર નક્કી કરવામાં આવી હતી.
મતદાન પ્રક્રિયા અને મતદારોની સંખ્યા
ઉપરાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી લોકસભા અને રાજ્યસભાના સભ્યો દ્વારા થાય છે, જેમાં રાજ્યસભાના ૧૨ મનોનીત સભ્યો પણ શામેલ છે. આ મતદાર મંડળમાં કુલ ૭૮૧ મતદારો છે, જેમાં લોકસભાના ૫૪૩ અને રાજ્યસભાના ૨૩૮ સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે. મતદાન ગુપ્ત બેલેટ દ્વારા થશે અને તે એક વખતના પસંદગીના સમાનુપાતિક પ્રતિનિધિત્વ (સિંગલ ટ્રાન્સફરેબલ વોટ) વ્યવસ્થા અનુસાર થશે. દરેક મતનું મૂલ્ય એક જ છે અને આ ચૂંટણીમાં વિપક્ષી દળો પર ચાબુક (વ્હિપ) લાગુ પડતું નથી.
મતદાન પાર્લામેન્ટ હાઉસમાં ચૂંટણી નિયમો ૧૯૭૪ના નિયમ ૮ અનુસાર થઈ રહ્યું છે. વિજય માટે ન્યૂનતમ ૩૯૧ મતોની જરૂર છે. NDA પાસે લોકસભામાં ૨૯૩ અને રાજ્યસભામાં ૧૨૯ સભ્યો છે, જેના કારણે તેમને લગભગ ૪૨૨ મતોનું સમર્થન મળવાની શક્યતા છે. જ્યારે, INDI અલાયન્સ પાસે લગભગ ૩૧૫ મતો છે, અને તેઓ કેટલાક અન્ય દળોના સમર્થનની આશા રાખી રહ્યા છે. જોકે, બીજુ જનતા દળ (BJD), ભારત રાષ્ટ્ર સમિતિ (BRS) અને શિરોમણિ અકાલી દળ (SAD) જેવા દળોએ મતદાનથી દૂર રહેવાનો નિર્ણય લીધો છે.
ઉમેદવારો વિશેની માહિતી
NDAના ઉમેદવાર: સી.પી. રાધાકૃષ્ણન
ચંદ્રપુરમ પોન્નુસામી રાધાકૃષ્ણન (ઉંમર: ૬૮ વર્ષ) તમિલનાડુના વરિષ્ઠ BJP નેતા અને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના જૂના સભ્ય છે. તેઓ ૧૯૯૮ અને ૧૯૯૯માં કોઈમ્બતુરથી લોકસભા સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા. ૨૦૨૩માં તેઓ ઝારખંડના ગવર્નર બન્યા અને ૩૧ જુલાઈ, ૨૦૨૪થી મહારાષ્ટ્રના ગવર્નર તરીકે કાર્યરત છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેમને “સમર્પિત, વિનમ્ર અને બુદ્ધિશાળી” ગણાવ્યા છે. NDAએ ૧૭ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ના રોજ તેમનું નામ જાહેર કર્યું, અને ૨૦ ઓગસ્ટે તેમણે નામાંકન દાખલ કર્યું.
INDI અલાયન્સના ઉમેદવાર: બી. સુદર્શન રેડ્ડી
બુચીરેડ્ડી સુદર્શન રેડ્ડી (ઉંમર: ૭૯ વર્ષ) આંધ્રપ્રદેશના ગ્રામીણ વિસ્તારમાં જન્મ્યા અને ઓસ્માનિયા યુનિવર્સિટીમાંથી કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો. તેઓ ૧૯૯૫માં આંધ્રપ્રદેશ હાઈકોર્ટના જજ બન્યા, અને ૨૦૦૭થી ૨૦૧૧ સુધી સુપ્રીમ કોર્ટના જજ તરીકે સેવા આપી. તેમણે ગરીબો અને મર્યાદિત વર્ગોના હિતોનું રક્ષણ કર્યું અને બંધારણીય મૂલ્યોનું સમર્થન કર્યું છે. INDI અલાયન્સે ૧૯ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ના રોજ તેમનું નામ જાહેર કર્યું, જેને “આદર્શીય લડાઈ” તરીકે ગણાવ્યું. ૨૧ ઓગસ્ટે તેમણે નામાંકન દાખલ કર્યું.
મતગણતરી અને અપેક્ષાઓ
મતદાન પૂરું થયા પછી સાંજે ૬ વાગ્યાથી મતગણતરી શરૂ થશે, અને પરિણામ તે જ દિવસે જાહેર થશે. NDAના પ્રબળ સંખ્યાબળને કારણે રાધાકૃષ્ણનની જીતની શક્યતા વધુ છે, પરંતુ INDI અલાયન્સ આ ચૂંટણીને લોકશાહી અને બંધારણીય મૂલ્યોના રક્ષણના પ્રતીક તરીકે જુએ છે. કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે કે આ ચૂંટણીથી રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ તરીકે નવા ઉપરાષ્ટ્રપતિની ભૂમિકા પર પણ અસર પડશે.
આ ચૂંટણી ભારતીય રાજકારણમાં એક મહત્વનું ક્ષણ છે, જે બે મુખ્ય અલાયન્સ વચ્ચેના સંતુલનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. વધુ અપડેટ્સ માટે આગળના સમાચારોની રાહ જુઓ.
