અમદાવાદ: Journalist Bansari Bhavsar
ગુજરાત એન્ટી ટેરરિઝમ સ્ક્વોડ (ATS), સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી અને ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ (ICG) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક સંયુક્ત ઓપરેશનમાં અરબી સમુદ્રમાં લક્ષદ્વીપ નજીકથી ૫૨૬ કિલોગ્રામથી વધુનું હેરોઇન અને મેથાસ્ફેટમાઇન ડ્રગ્સ જપ્ત કરવામાં આવ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ₹૩,૦૦૦ કરોડથી વધુની કિંમત ધરાવતા આ ડ્રગ્સ સાથે ૫ પાકિસ્તાની નાગરિકોની અટકાયત કરવામાં આવી છે.
જોકે, આટલી મોટી સફળતા વચ્ચે પણ એક મોટો પ્રશ્નાર્થ ઊભો થાય છે કે ગૃહ રાજ્ય ગુજરાતના દરિયાકિનારેથી વારંવાર કરોડોનું ડ્રગ્સ પકડાય છે, છતાં પણ અમદાવાદ, સુરત કે રાજકોટ જેવા મુખ્ય શહેરોમાં ડ્રગ્સ પહોંચાડતી સ્થાનિક નેટવર્ક ચેઇન (Local Supply Chain) ને કેમ સંપૂર્ણપણે તોડી શકાતી નથી?
સ્થાનિક પેડલરો અને મુખ્ય આકાઓ સુધી પહોંચવામાં અડચણો કેમ?
સુરક્ષા એજન્સીઓના સૂત્રો અને નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ડ્રગ્સ સિન્ડિકેટ દ્વારા વાપરવામાં આવતી અમુક ચોક્કસ પદ્ધતિઓને કારણે માત્ર દરિયામાં માલ પકડવાથી જમીન પરની સમગ્ર ચેઇન તોડવી મુશ્કેલ બને છે:
૧. કટ-ઓફ સેલ મોડેલ (Cut-off Model):
ડ્રગ્સના મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય માફિયાઓ સમગ્ર નેટવર્કને અલગ-અલગ ટુકડાઓમાં વહેંચી દે છે. દરિયામાંથી પકડાયેલા પાકિસ્તાની ખલાસીઓને માત્ર ડ્રગ્સ નિર્ધારિત GPS કોઓર્ડિનેટ્સ પર પહોંચાડવાનું કામ સોંપાય છે. તેમની પાસે આગળ અમદાવાદ કે અન્ય શહેરોમાં આ ડ્રગ્સ કોણ રિસીવ કરવાનું હતું તેની કોઈ ઓળખ કે માહિતી હોતી નથી. જેથી લિંક ત્યાં જ તૂટી જાય છે.
૨. બોર્ડર પર જ સીઝર થવાથી લોકલ હેન્ડલર એલર્ટ:
એજન્સીઓની પ્રાથમિકતા એ હોય છે કે આટલો મોટો જથ્થો કોઈ પણ સંજોગોમાં દેશની જમીન પર ન ઉતરે. પરંતુ દરિયામાં જ ‘હોટ પર્સ્યુટ’ કરીને બોટ પકડી લેવાતાં, જમીન પર માલ રિસીવ કરવા માટે વાટ જોઈને બેઠેલા સ્થાનિક પેડલરો કે ડિસ્ટ્રિબ્યુટરો તરત જ ગાયબ થઈ જાય છે.
૩. ગુજરાત માત્ર માર્કેટ નહીં પણ ‘ટ્રાન્ઝિટ પોઇન્ટ’:
રાજ્યના શહેરોમાં ડ્રગ્સની માંગ છે એ હકીકત છે, પરંતુ ૫૦૦ કિલો કે ૧૦૦૦ કિલો જેટલો જંગી જથ્થો માત્ર ગુજરાત માટે નથી હોતો. ગુજરાતનો ૧૬૦૦ કિમી લાંબો દરિયાકિનારો ‘ગોલ્ડન ક્રેસન્ટ’ માર્ગ નજીક હોવાથી તેનો ઉપયોગ પંજાબ, દિલ્હી અને મહારાષ્ટ્ર જેવા અન્ય રાજ્યોમાં માલ મોકલવા માટે ટ્રાન્ઝિટ રૂટ તરીકે થાય છે.
૪. ડાર્કવેબ અને હવાલા નેટવર્ક:
સ્થાનિક પેડલરો અને વિદેશી આકાઓ વચ્ચેનું કમ્યુનિકેશન એન્ક્રિપ્ટેડ એપ્સ (જેમ કે સિગ્નલ, ટેલિગ્રામ) અને નાણાકીય વ્યવહારો ક્રિપ્ટોકરન્સી કે હવાલા મારફતે થતા હોવાથી પોલીસ માટે મની-ટ્રેઇલ શોધવી જટિલ બને છે.
હવે એજન્સીઓનો અભિગમ: મિલકત ટાંચમાં લેવી અને કંટ્રોલ્ડ ડિલિવરી
હવે તપાસ એજન્સીઓ માત્ર દરિયાઈ સરહદ સુધી સીમિત ન રહેતાં, ‘કંટ્રોલ્ડ ડિલિવરી’ (માલને ટ્રેક કરીને સ્થાનિક રિસીવર સુધી પહોંચવા દેવો) અને સ્થાનિક સ્તરે પકડાતા નાના પેડલર્સની ગેરકાયદેસર મિલકતો જપ્ત (Seize) કરવા પર ભાર મૂકી રહી છે, જેથી તેમના ફાઇનાન્સિયલ નેટવર્કને આર્થિક ફટકો મારી શકાય.
હાલમાં જપ્ત કરાયેલી ઈરાની બોટ અને પાંચેય પાકિસ્તાની નાગરિકોને મુંબઈ લઈ જવામાં આવ્યા છે, જ્યાં વિવિધ એજન્સીઓ દ્વારા સંયુક્ત પૂછપરછ હાથ ધરીને આ ડ્રગ્સનો સ્થાનિક આકા કોણ હતો તે દિશામાં વધુ അന്വേഷણ હાથ ધરવામાં આવશે.
